Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

ΕΛΛΑΔΑ και ΕΞΑΡΤΗΣΗ

Φωτεινή Μαστρογιάννη
Οικονομολόγος,καθ.ΜΒΑ, συγγραφέας
Η έννοια της εξάρτησης έχει αναλυθεί εκτενώς από την  οικονομική επιστήμη. Η αντίστοιχη οικονομική θεωρία υποστηρίζει ότι η αιτία υπανάπτυξης πολλών χωρών οφείλεται σε μία συγκεκριμένη δομή της παγκόσμιας οικονομίας η οποία ευνοεί ορισμένες χώρες εις βάρος των άλλων και περιορίζει τη δυνατότητα ανάπτυξης των υποδεέστερων οικονομιών (Dos Santos, 1971), καθιστώντας τις χώρες με τις υποδεέστερες οικονομίες φτωχές και μόνιμα εξαρτημένες από τη βοήθεια των ισχυρότερων χωρών.
Η εξάρτηση δημιουργεί δύναμη. Πλήθος θεωριών διαφόρων επιστημονικών πεδίων  έχουν αναλύσει την έννοια της εξάρτησης συγκλίνοντας σε πολλά σημεία.
Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο Emerson (1962) όταν ένας άνθρωπος εξαρτάται από τον άλλο για κάτι που έχει ανάγκη τότε ο δεύτερος είναι αυτός που έχει τη δύναμη. Η εξάρτηση μεγαλώνει όταν το άτομο δεν έχει εναλλακτικές λύσεις και πρέπει να συνδιαλλαχτεί με αυτόν που έχει τη δύναμη προκειμένου να πάρει αυτό που χρειάζεται. Στην περίπτωσή μας αυτό ισχύει σε επίπεδο χώρας όπου η Ελλάδα είναι πλήρως εξαρτώμενη από τους θεσμούς προκειμένου να μην χρεοκοπήσει. Ο εθισμός π.χ. από τα ναρκωτικά είναι μία βαριά μορφή εξάρτησης γι’αυτό δεν είναι τυχαίο που ο Γιάν(ν)ης Βαρουφάκης απεκάλεσε την Ελλάδα ναρκομανή. «Η Ελλάδα είναι σαν ναρκομανής που ζητάει την επόμενη δόση, δεν θα το δεχτούμε αυτό» .
Η μεγάλη εξάρτηση, σύμφωνα με τους ψυχολόγους (Bressert, 2016) μπορεί να οδηγήσει σε ψυχική διαταραχή. Η διαταραχή της εξαρτημένης προσωπικότητας έχει πλέον αναπτυχθεί σε ολόκληρο τον ελληνικό λαό που φοβάται την εγκατάλειψη από τον ισχυρό (ΕΕ, θεσμοί κτλ.) και χρειάζεται τη συνεχή φροντίδα του. Έχει αποκτήσει πλέον εξαρτημένη και υποτακτική συμπεριφορά γιατί θεωρεί ότι δεν μπορεί να ζήσει χωρίς την βοήθεια των ισχυρών. Όπως τα άτομα που έχουν αυτή τη διαταραχή έτσι και μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού είναι πλέον απαισιόδοξο και αμφιβάλλει ή και υποτιμά τις ικανότητές του.
Αυτός που θέλει να αυξήσει τη δύναμη του προσπαθεί να αυξήσει την εξάρτηση είτε αυξάνοντας το επίπεδο ανάγκης του εξαρτώμενου (π.χ. επιβολή των capital controls στην Ελλάδα) είτε περιορίζοντας τις εναλλακτικές που μπορεί να διαθέτει το άτομο (απειλές καταστροφής για έξοδο από την Ευρωζώνη ή την ΕΕ) είτε ακόμα και λεκτικά (διαρκής υποτίμηση του ελληνικού λαού από τα ξένα ΜΜΕ κυρίως τα γερμανικά).
Σύμφωνα με την κοινωνιολογική θεωρία του Emersonη εξάρτηση μειώνεται όταν το άτομο βρίσκει εναλλακτικές ή όταν αποφασίζει να παύσει τον διαρκή εξευτελισμό που του προκαλεί η εξάρτηση από τον ισχυρό. Δεν είναι άραγε εξευτελιστικό αυτό που βιώνει ο ελληνικός λαός από τους δανειστές;
Αποτέλεσμα εικόνας για ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οι υποστηρικτές της οικονομικής θεωρίας της εξάρτησης υποστηρίζουν ότι μία χώρα μπορεί να απαλλαχθεί από την εξάρτηση με διάφορους τρόπους. Στην Ελλάδα, η μία τάση υποστηρίζει ότι η αποκοπή από την εξάρτηση θα πρέπει να γίνει όταν η κυριαρχούσα χώρα ή σύνολο χωρών (βλ.βόρειες χώρες της ΕΕ) θα είναι σε στιγμή αδυναμίας όπως έγινε το 1950 με την Ινδία και τη Βρετανία, υποστηρίζεται δηλαδή ότι η κατάλληλη στιγμή είναι όταν το ίδιο το Ευρώ θα αρχίσει να έχει πρόβλημα και όχι να επιδιώξει η Ελλάδα την έξοδό της από την Ευρωζώνη
Η άλλη τάση υποστηρίζει την εκβιομηχάνιση – υποκατάσταση των εισαγωγών δηλαδή την παραγωγή αγαθών σε τοπικό επίπεδο αντί της εισαγωγής τους από το εξωτερικό (Escobar 1995) όπως έγινε σε αρκετές χώρες κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970 και 1980 προκειμένου η Ελλάδα να είναι οικονομικά αυτάρκης. Παράλληλα, σε διεθνές επίπεδο η χώρα θα πρέπει να δημιουργήσει τις κατάλληλες συμμαχίες με άλλες χώρες που να έχουν παρόμοιες βλέψεις και έτσι να ισχυροποιήσει την πολιτική της παρουσία.
Το επίπεδο ανισοτήτων εντός της ίδιας της χώρας δηλαδή μεταξύ του μεγάλου μέρους του πληθυσμού και των τοπικών ελίτ δεν έχει αναλυθεί εκτενώς. Είναι γνωστό ότι εάν ακολουθηθεί η τάση της εκβιομηχάνισης – υποκατάστασης των εισαγωγών χωρίς όμως να αντιμετωπισθούν οι εγχώριες ανισότητες τότε μπορεί να υπάρξει οικονομική ανάπτυξη αλλά θα υπάρξει ταυτόχρονα και αύξηση των ανισοτήτων και κατά συνέπεια θα υπάρχει ανάπτυξη μεν αλλά όχι κοινωνική ευημερία η οποία φαίνεται από δείκτες όπως είναι π.χ. το προσδόκιμο  ζωής, η παιδεία κτλ.
Και οι δύο προσεγγίσεις ωστόσο δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς το θέμα της παγκοσμιοποίησης, εστιάζουν κυρίως στο κράτος-έθνος όταν η εξέλιξη της τεχνολογίας των επικοινωνιών έχει καταρρίψει τα σύνορα και πλέον οι διάφορες κοινωνικές ομάδες (κυρίαρχες και μη) ενός έθνους επικοινωνούν εύκολα με τις αντίστοιχες στο εξωτερικό (Reyes, 2001). Ως εκ τούτου, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι επικρατεί περισσότερο μία προσέγγιση κοινωνικών τάξεων παρά κρατών ή εθνών.
Η εξάρτηση τόσο η κοινωνική όσο και η οικονομική είναι μία αφύσικη και άρρωστη κατάσταση και ως εκ τούτου πρέπει να τερματίζεται αλλά με συγκεκριμένο σχέδιο και συνυπολογίζοντας όλες τις σύγχρονες συνθήκες όπως έχουν διαμορφωθεί στο παγκόσμιο περιβάλλον.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Bressert, S. (2016). Dependent Personality Disorder Symptoms. Psych CentralΔιαθέσιμο στον Παγκόσμιο Ιστό:
<http://psychcentral.com/disorders/dependent-personality-disorder-symptoms/>

Capital.gr (2016). Capital Controls: Η κρίση εμπιστοσύνης ανάγκασε σε φυγή 45 δισ. Καταθέσεων. Διαθέσιμο στον Παγκόσμιο Ιστό: <http://www.capital.gr/story/3136395>

Dos SantosΤ. (1971). The Structure of Dependence in K.T. Fann and Donald C. Hodges, eds., Readings in U.S.Imperialism. Boston: Porter Sargent.


Enikonomia.gr (2015). Σαπέν: Το ελληνικό χρέος είναι ένα θέμα, αλλά η Γαλλία είναι εδώ. Διαθέσιμο στον Παγκόσμιο Ιστό: <http://www.enikonomia.gr/timeliness/12972,Sapen-To-ellhniko-xreos-einai-ena-8ema-alla-h-Gallia-einai-edw.html>

Ferraro, V. (2008). Dependency Theory: An IntroductionThe Development Economics Reader, ed. Giorgio Secondi, London: Routledge,  pp. 58-64. Διαθέσιμο στον Παγκόσμιο Ιστό:

https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/depend.htm>

Reyes, G.E.(2001). Four Main Theories of Development: Modernization, Dependency, Word-Systems and Globalization. Διαθέσιμο στον Παγκόσμιο Ιστό:
                                                                                                                                                    ΠΗΓΗ

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Μαύρα μαντάτα στις ΗΠΑ: Πρόβα εκκένωσης της Καλιφόρνια – Μετακινούνται εκατ κάτοικοι – Ξύπνησε το Ρήγμα του «Αγ. Ανδρέα» – Κουνιέται και το υπερ-ηφαίστειο Yellowstone

Τρομακτικά σενάρια Αρμαγεδδώνα από τους Αμερικανούς επιστήμονες και προειδοποιήσεις για πιθανό επικείμενο «MEGA-σεισμό» μεγέθους 7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ σκορπούν τον τρόμο στις ΗΠΑ. Τα

Με λένε Lewis και μεγάλωσα με γκέι γονείς. Έχω λόγους να λέω ΟΧΙ στον «γάμο» των ομοφυλόφιλων

Είμαι ο Lewis από την Αυστραλία, ένα παιδί “γκέι γονιών” και αυτή είναι η εμπειρία μου από τους γκέι γονείς. Η μητέρα μου και ο πατέρας μου δεν ήταν ποτέ παντρεμένοι και ενώ ο πατέρας μου ήταν ομοφυλόφιλος,

«ΦΩΤΙΑ» ΠΗΡΕ Ο ΠΟΥΤΙΝ! Το «αντίο» Τσίπρα στη Μόσχα και oι αγωγοί Τραμπ στην Ελλάδα

Η πρώτη αντίδραση της Μόσχας για τις συζητήσεις που έκαναν Τσίπρας -Τραμπ στην Ουάσιγκτον αναφορικά με την ενεργειακή αγορά και ιδαίτερα για τους αγωγούς υγροποιημένου αερίου, ήρθε κατευθείαν δια στόματος Βλαντιμίρ Πούτιν.Ο Ρώσος ηγέτης μιλώντας σε συνέδριο

Μια ιστορία αίματος και μίζας Η χρεοκοπημένη Ελλάδα ετοιμάζεται να προσφέρει 2,4 δις ευρώ στην πιο ισχυρή οικονομία του κόσμου

Ο ΣΚΟΤΕΙΝΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΞΟΠΛΙΣΤΙΚΩΝ
O Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας λίγο πριν περάσει το κατώφλι του Λευκού Οίκου πέταξε στον ουρανό με ένα από τα αμερικανικά F-16 της Π.Α., από εκείνα που ο ελληνικός λαός πλήρωσε με θυσίες και αίμα. Στην κυριολεξία,

Εκτελούσε και βασάνιζε ο τζιχαντιστής που συνελήφθη στην Αλεξανδρούπολη – Βρέθηκαν βίντεο

Νέες λεπτομέρειες έρχονται στο φως της δημοσιότητας σχετικά με τον τζιχαντιστή-πρωτοπαλίκαρο του ISIS που συνελήφθη στην Αλεξανδρούπολη.

Πούτιν: Οι ΗΠΑ δεν είναι πια μια λευκή χριστιανική χώρα - εμείς οι Ευρωπαίοι πρέπει να διατηρήσουμε τον πολιτισμό μας (video)

Στην πόλη Σότσι στη Μαύρη Θάλασσα της Ρωσίας διεξήχθη το 19ο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Νεολαίας και Φοιτητών. Την επίσημη έναρξή του κήρυξε ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν.